Archief in de kijker

Het  'Archief in de kijker' verwijst naar het 'Object van de Maand' waarbij Archief & Musea Turnhout maandelijks één voorwerp uit de collectie in de kijker zet. Afwisselend is het object afkomstig van het Begijnhofmuseum, het Nationaal Museum van de Speelkaart, het Taxandriamuseum en het Stadsarchief.

Verwacht niet noodzakelijk waardevolle of unieke stukken. Het kan evengoed om een heel alledaags voorwerp met een bijzonder verhaal gaan. Zo ontstaat een gevarieerd overzicht en worden ook onbekende delen van de collectie aan het publiek getoond. Eén keer per jaar is het 'Object van de Maand' voorbehouden voor een gastmuseum uit de regio.

In alle Turnhoutse musea, in het Stadsarchief en op verschillende openbare plaatsen in de stad vind je een foto en een informatiefiche van het collectiestuk. Elk jaar geeft Archief & Musea Turnhout bovendien een bewaarmapje voor deze fiches uit. Een hebbeding voor verzamelaars! 

Dit zijn alle objectfiches vanuit het Stadsarchief:

  • Archief oktober 2016 - Informatie raeckende de beldtstormerye

    ovdm okt 2016

    Op 23 augustus 1566 worden altaren en beelden in de parochiekerken van Turnhout en Oud-Turnhout kort en klein geslagen. Negen maanden later komt de drossaard van het hertogdom Brababant naar Turnhout voor een onderzoek. Zijn verslag is bewaard in het Stadsarchief. Lees meer.

  • Archief mei 2016 - Het meetboek van Jan-Baptist Berghmans

    archief mei

    Eén keer per jaar is het object van de maand voorbehouden voor een gastmuseum of –organisatie. Dit  jaar kreeg het Stadsarchief van Geel deze mogelijkheid. Daar koos men voor een meetboek van landmeter Jan-Baptist Berghmans (ca. 1756-1779) , naar verluidt één van de mooiste documenten uit het Oud Gemeentearchief. Waarom dat het geval is, lees je hier.

     

  • Archief april 2016 - De reispas van Jos Huybreghts in 1958

    archief april 2016

    Turnhoutenaar Jos Huybreghts (1922-2014) was tijdens de Tweede Wereldoorlog actief als vrijwillige verpleger en lesgever bij het Rode Kruis. Niemand in zijn omgeving wist echter dat hij ook brieven smokkelde voor het verzet. Tot hij verklikt werd…
    Lees hier de objectfiche.

  • Archief november 2015 - Aanvraag voor een arduinen kruis, 1872

    ovdm nov 2015

    Net zoals gebouwen waren in het verleden ook grafmonumenten op de begraafplaats in de Kwakkelstraat “vergunningsplichtig”. In 1872 deed Edmond Biermans een aanvraag voor een arduinen kruis op het graf van zijn vader. Hij kreeg toelating, onder voorwaarde. Lees hier meer!

  • Archief december 2014-januari 2015 - Genadevraag

    Een handgeschreven brief en een getypte brief

    Een interessant fonds in het Stadsarchief zijn de documenten die te maken hebben met oorlog en bezetting. Ze geven een fascinerend beeld van het dagelijks leven onder een vreemde bezetting. Ze tonen aan in wat voor moeilijke situatie het gemeentebestuur zich bevond. In welke mate ging men in op vragen van de bezetter? Lees verder.

  • Archief zomer 2014 - Een visioen van Sint Jozef

    Gravure

    Sinds 2012 werkt het stadsarchief intensief samen met de Vlaamse Erfgoedbibliotheek bij het beschrijven van de 'oude drukken' uit de collectie, boeken en pamfletten gedrukt vóór 1801. Bij het ordenen en beschrijven doet men soms opvallende ontdekkingen. Zo vindt archiefmedewerker Alain in april 2013 in een oude ladenkast vijf koperen drukplaten met daarop religieuze taferelen. Lees verder.

  • Archief februari 2014 - Pancartes - Betoging november 1934

    Pancartes WO I

    Op woensdag 14 november 1934 om vier uur 's middags rijden rijkswachters te paard in volle galop en met getrokken sabel door de Herentalsstraat richting Grote Markt. Mensen stuiven uiteen en duiken het Driezenstraatje in. Wat is er aan de hand? Lees verder.

  • Archief september 2013 - Op hotel in Turnhout in 1852

    Inventarisnummer 223 uit het archief van de Turnhoutse gemeentepolitie

    Bij het inventariseren van archief komen soms erg bijzondere documenten aan het licht. Zo bevat het archief van de Turnhoutse gemeentepolitie onder inventarisnummer 223 een register dat maar liefst vier soorten informatie bevat: een korte lijst van 'vreemdelingen' (1841-1843), een lijst van veroordelingen (1854), een lijst van uitgereikte paspoorten (1876-1886) en, ergens middenin, een overzicht van hotelgasten (1851-1852). Lees verder.

  • Archief maart 2013 - Titus Livius

    Titus Livius

    Het Stadsarchief Turnhout bewaart niet alleen archief, maar ook een grote wetenschappelijke bibliotheek met zo'n 60 000 titels. De meest waardevolle en mooiste boeken in deze bibliotheek zijn de oude drukken: boeken uit de 16de, 17de en 18de eeuw die nog op ambachtelijke manier zijn gedrukt op stevig lompenpapier. In tegenstelling tot moderne boeken waren deze oude drukken in hun tijd echte luxeproducten. De fiere eigenaars voorzagen de publicaties dan ook van een mooi versierde boekband en gaven ze een ereplaats in hun huis. Één van die waardevolle oude drukken uit de bibliotheek is een geschiedenisboek uit 1541: 'Titus Livius'. Lees verder.

  • Archief oktober 2012 - Ingekleurde kaart van de Antwerpse Kempen (18de eeuw)

    Ingekleurde kaart van de Antwerpse Kempen (18de eeuw)

    Deze kleurrijke kaart van de 'omgeving van Lier en van de Kempen' werd tussen 1712 en 1721 uitgegeven in Amsterdam door Cornelius Mortier (1699 - 1783). Het gaat om een herdruk van de oorspronkelijk kaart van de bekende Brusselse drukker Eugène-Henri Fricx (1644 - 1730). Fricx gaf vanaf 1712 een verzameling kaarten uit van de Zuidelijke Nederlanden, het huidige België. Lees verder.

  • Archief april 2012 - De doedels van de dokter

    De doedels van de dokter

    Weinig mensen zullen in het feestjaar 2012 bij 'Bekende Turnhoutenaar' spontaan aan Jan Renier Snieders (1812 – 1888) denken. En toch: Snieders, een lokale arts, was in het midden van de negentiende eeuw de meest gelezen Vlaamse schrijver. Lees verder.

  • Archief november 2011 - Spaanse soldaten plunderen Turnhout (1583)

    Spaanse soldaten plunderen Turnhout (1583)

    Rond 1550 was er nog geen sprake van België. Turnhout maakte deel uit van het hertogdom Brabant, één van de rijkste gewesten van de 'Nederlanden'. De Nederlanden, ruwweg de huidige Benelux, waren een statenbond die sinds de 15de eeuw door opeenvolgende vorsten meer en meer aan elkaar was gesmeed. Onder het regime van Filips II, sinds 1556 koning van Spanje en via erfenis heer van de Nederlanden, ging het evenwel mis. Lees verder.

  • Archief juni 2011 - Bouwtekening van de Turnhoutse watertoren (ca. 1550)

    Bouwtekening Turnhoutse watertoren

    Drinkwater staat de laatste jaren centraal in campagnes rond ecologie en ontwikkelingssamenwerking. Gewend als we zijn aan zuiver water uit de kraan, is het moeilijk een leven voor te stellen waarbij drinkwater uit een put of beek moeten worden gehaald. Toch was dit tot in de 20ste eeuw een dagelijks karwei voor onze Turnhoutse voorouders. Lees verder.

  • Archief december 2010 - januari 2011 - Oorkonde van Jan IV van Brabant (1419)

    Oorkonde Jan IV van Brabant

    Hertogin Maria van Brabant/van Gelre (1325 - 1399) stichtte in 1398 een kapittel, verbonden aan de St.Pieterskerk. Een kapittel is een college van geestelijken, (seculiere) kanunniken of koorheren genaamd, die verbonden zijn aan een kathedraal of een kapittelkerk. Kapittels werden vaak opgericht als 'statussymbool' voor lokale machthebbers. Lees verder.

  • Archief juli - augustus 2010 - De grote staking van 1910

    De grote staking van 1910

    Honderd jaar geleden was er in Turnhout, net zoals in andere Belgische industriesteden, heel was sociale onrust: in zowat elk jaar tussen 1895 en 1914 brak er een werkstaking uit. De jonge christelijke en socialistische vakbonden steunden de arbeiders in hun verzet tegen de slechte werkomstandigheden. Het lijkt nu onvoorstelbaar, maar arbeiders werkten toen tien tot elf uur per dag,... . Lees verder.

  • Archief februari 2010 - Dossier K(iosk)

    Dossier muziekkiosk

    Het object van februari 2010 was geen opvallend voorwerp of een mooie prent, maar een aantal documenten uit het Stadsarchief uit de 19de eeuw die te maken hebben met hetzelfde project: de bouw van een muziekkiosk op de Grote Markt. Lees verder.

  • Archief september 2009 - Speciale uitgave van De Kempenaer

    De Kempenaer

    Op 12 maart 1857 verscheen een extra editie van De Kempenaer om de terechtstelling van Frans Claes op die dag mee te delen. Hij had een dubbele moord begaan op zijn oom en tante, de echtelieden Broos te Beerse. Op 12 februari was hij te Antwerpen veroordeeld tot de guillotine te Turnhout. Lees verder.

  • Archief maart 2009 - Oudt keurboeck van Turnhout (ca. 1550)

    Oud keurboek van Turnhout (ca. 1550)

    In zijn ordonnantie van 7 oktober 1531 verordende Karel V dat het gewoonterecht in de Nederlanden moest worden opgetekend. De tekst moest via de Raad van Brabant aan de Geheime Raad worden bezorgd te goedkeuring. Uiteindelijke was het aan de keizer om de tekst te homologeren en af te kondigen. De praktijk bleek evenwel anders. Lees verder.

  • Archief oktober 2008 - Gezicht op Turnhout

    Oud stadsplan Turnhout

    In de zomer van 1661 gaf Amalia van Solms (1602 - 1675), prinses van Nassau en Vrouwe van Turnhout, aan de magistraat te kennen dat de vermaarde historicus Antonius Sanderus (1586 - 1664) haar om een 'delineatie van haar Brabantse heerlijkheid' had verzocht. Lees verder.

  • Archief april 2008 - De Turnhoutse Muggenblussing

    De Turnhoutse muggenblussing

    Mensen widen graag de draak steken met medemensen, zeker als die uit een andere plaats kwamen. Onze voorvaderen konden het niet nalaten hun spotzucht bot te vieren op iemand die van elders kwam. Turnhoutenaars werden binken genoemd, bargoens voor knoeiers, lompers, botteriken, ... . Lees verder.

  • Archief november 2007 - de jonge held van Turnhout

    De jonge held van Turnhout

    Op 27 oktober 1789 overwon een patriottenleger onder leiding van generaal Van der Mersch het Oostenrijks leger in de straten van Turnhout, het begin van de Brabantse Omwenteling. Daarvan bestaan een aantal iconografische documenten, die deels in het Taxandriamuseum getoond en in het Stadsarchief bewaard worden. Lees verder.

  • Archief mei 2007 - Turnhout en Brussel sluiten een akkoord (1262)

    Overeenkomst tussen Turnhout en Brussel (1262)

    Een archief is geen collectie. Een collectie wordt kunstmatig samengebracht en kent succes wanneer de aanlegger ervan voorwerpen van zijn favoriete belangstelling fanatiek verzamelt. Zo komt een archief niet tot stand. Een archief groeit organisch. Lees verder.